Indexbeleggen

Uit het laatste onderzoeksrapport van het BlackRock Investment Institute blijkt dat ETF’s in januari een recordinstroom van 34,1 miljard dollar behaalden.

Vorig jaar januari werd een bedrag van 13,9 miljard bijgeschreven en in december van het afgelopen jaar kwam netto 15,8 miljard dollar binnen.

Volgens de onderzoekers is deze recordinstroom grotendeels te danken aan twee ontwikkelingen. De eerste is de vertrouwenstoename over de economische situatie in Europa, als tweede reden kan de uitspraak van de Fed dat de Amerikaanse rente de komende jaren nog laag zal blijven genoemd worden.

Ook het vooruitzicht voor ETF’s is positief
De verwachting is dat ook in de (nabije) toekomst ETF’s en andere indexproducten hun marktaandeel sterk zullen uitbreiden.  De voornaamste reden hiervoor is het idee van minister De Jager van Financiën om vanaf volgend jaar een provisieverbod in te voeren.  De minister wil verbieden dat intermediairs een vergoeding (provisie) ontvangen voor het verkopen van een complex product.

Ook de AFM stelt erop gespitst te zijn dat het assortiment dat banken aanbieden in het belang is van de klant. De toezichthouder is van mening dat banken nu doorgaans te weinig goedkope, passieve producten aanbieden. Aanbieders van ETF’s betalen banken geen commissie om hun producten in het assortiment te krijgen.

De aankondiging van een vergelijkbaar provisieverbod heeft in Groot Brittannië al tot een sterke instroom geleid in de ETF’s.

Bij het meten van de prestaties van een indexfonds o.a. gekeken naar de “tracking error” van een fonds. In dit artikel zullen wij uitleggen wat hiermee bedoelt wordt en een aantal oorzaken die leiden tot de “tracking error” benoemen.

Definitie “tracking error”

De “tracking error” geeft aan in welke mate een indexfonds afwijkt van de index die gevolgd wordt. Hoe groter de “tracking error” des te groter de afwijking van de index. Bij passief vermogensbeheer heeft een fonds als doel zo dicht mogelijk bij een index te blijven. De “tracking error” geeft aan in hoeverre het fonds hier in slaagt. De “tracking error” kan zowel positief zijn (het indexfonds presteert beter dan de index)  als negatief (het indexfonds blijft achter bij de index).

Oorzaken afwijkingen

De belangrijkste oorzaken die zorgen voor de “tracking error” zijn:

• Kosten

Een indexfonds maakt kosten om de index te repliceren, bijvoorbeeld voor het aankopen van de effecten en het beheer van het fonds.

• Dividenden

Dividenden kunnen voor afwijkingen zorgen tussen een indexfonds en de index. Dit kan komen door bijvoorbeeld dividendbelastingen. Ook kan een verschil ontstaan doordat het dividend binnen het indexfonds op een ander moment wordt geherinvesteerd dan binnen de index.

• Tijdzondes

Als een indexfonds wereldwijd op verschillende beurzen wordt verhandeld, kan er tijdelijk een verschil ontstaan tussen de koers van een indexfonds en de stand van de index. Een indexfonds dat in Nederland verhandeld wordt, kan een beurs volgen die gesloten is. Het indexfonds zal dan (tijdelijk) afwijken van de index.

• Structuur indexfonds

Ook de gekozen structuur en de uitvoering van het beleggingsbeleid binnen het indexfonds zorgen voor afwijkingen. Zo kunnen er bijvoorbeeld vergoedingen voor het fonds zijn  voor het uitlenen van de effecten of de swaps die afgesloten zijn.

De “tracking error” is een belangrijk gegeven om op te letten bij het selecteren van een indexfonds.

Reeds zijn de kwartaalcijfers van onder andere de internationale organisaties als de Bank for International Settlements (BIS) en het International Monetary Fund (IMF) uitgegeven. Opvallend waren de waarschuwingen jegens de risico’s van de groeiende synthetische ETF-markt. Reden voor Morningstar om deze kwartaalcijfers eens onder de loep te nemen.

Uit deze analyse blijkt dat beleggers steeds meer kiezen voor fysieke ETF’s. De synthetische ETF’s moeten hiervoor wijken. Voor het eerst sinds begin 2009 hebben zij met een uitstroom op kwartaalbasis te maken gekregen.

Wat is een synthetische ETF?

Synthetische ETF’s zijn passieve beleggingsfondsen. Deze beleggingsfondsen kopen de replicatie van de index in bij een externe partij als een zakenbank. Eerder hebben wij over dit soort structuren gesproken. Een groot nadeel van deze structuur is het tegenpartijrisico. Dit lijkt ook de reden dat dergelijke producten, in tegenstelling tot Europa, wel verboden zijn in de Verenigde Staten.

Waar de instroom in index gerelateerde producten in 2010 nog voor een groot deel naar synthetische ETF’s ging, is dat nu wel anders. In 2011 lijkt er sprake te zijn van een ommezwaai, fysieke ETF’s groeien namelijk het hardst.

Een wonderbaarlijke versnelling

Deze versnelling met betrekking tot de fysieke ETF-markt lijkt zich nog verder te versnellen. Het is inmiddels zo ver dat synthetische ETF’s een uitstroom van 2,1 miljard euro realiseerden, terwijl er voor de fysieke ETF’s een instroom was van 5,74 miljard euro.

Vooral het Franse Lyxor, dat dochter is van Société Générale, werd het hardst getroffen. De bank staat erg onder druk door de exposure naar zwakke eurolanden. Volgens Morningstar zegt dit dan ook vooral iets over de gezondheid van het Franse bankensysteem.